Sezon studniówek w pełni, a wraz z nim powracają pytania dotyczące tego, jakie obowiązki i prawa mają szkoły, rodzice i uczniowie oraz jak łączyć tradycję z obowiązującym prawem. Czy szkoła może zmuszać do wpłat? Jak zadbać o bezpieczeństwo i ochronę danych osobowych uczestników?
Co mówi prawo o organizacji studniówek poza murami szkoły? Oto przegląd najważniejszych kwestii z komentarzami prawnymi.
Studniówka — jedna z najbardziej wyczekiwanych imprez w życiu ucznia — coraz częściej komplikuje się nie tylko logistycznie i finansowo, lecz także prawnie. Czy szkoła ma prawo narzucić regulamin uczestnictwa? Jak należy rozliczać pieniądze rodziców? I jakie obowiązki w świetle RODO ma organizator takiego wydarzenia? Wątpliwe kwestie wyjaśniają Karolina Praszek-Gołębiewska i mec. Ada Biniewicz-Paprocka.
Studniówka — tradycja, biznes czy problem prawny?
Studniówka jako wydarzenie nie została uregulowana w polskim systemie prawnym — nie figuruje w ustawach ani rozporządzeniach jako szczególny rodzaj imprezy. To zwyczaj, który z czasem przerodził się w duży rynek usług — szacuje się, że w 2025 r. wartość „rynku studniówkowego” mogła sięgnąć ponad 400 mln zł tylko w samych kosztach imprez i związanych z nimi wydatków uczestników i ich rodzin. Koszty wejściówek („talerzyków”) wahają się średnio od 350 do nawet 800 zł/osobę, a całość wydatków (stroje, fryzury, zdjęcia) często przewyższa 1000 zł na osobę uczestnika.
Mec. Ada Biniewicz-Paprocka: „Studniówka, choć związana z życiem szkoły, nie jest zajęciem dydaktycznym w rozumieniu prawa oświatowego, więc nie istnieje prawny obowiązek jej organizowania ani uczestnictwa. W konsekwencji szkoła nie może zmuszać uczniów do opłat za imprezę, na którą nie chcą pójść, ani do przyjmowania sztywnych warunków uczestnictwa.”
Karolina Praszek-Gołębiewska: „Organizacja studniówki często odbywa się przez komitet rodzicielski, co powoduje, że spory prawne w zakresie zbiórek mają charakter cywilny, a nie administracyjny. To oznacza konieczność jasnych zasad rozliczeń i pełnej transparentności wobec darczyńców.”
Odpowiedzialność szkoły i nauczycieli za bezpieczeństwo
Nie ma jednolitej reguły, że każda studniówka automatycznie staje się imprezą „szkolną”, nawet jeśli odbywa się poza terenem szkoły. Jednak szkoła może ponosić odpowiedzialność za bezpieczeństwo, jeżeli uczestniczy w organizacji lub nadzorze.
Karolina Praszek-Gołębiewska: „Bezpieczeństwo uczniów zawsze jest priorytetem — jeśli szkoła zapewnia nadzór, powinna mieć stosowny plan bezpieczeństwa oraz przeszkolony personel. W sytuacji, gdy organizatorami są rodzice, a szkoła jest tylko zaproszonym gościem, odpowiedzialność za kwestie BHP i OC spoczywa przede wszystkim na organizatorach.”
Zasady zbiórek pieniędzy — co jest zgodne z prawem?
Zasady zbiórek są dwie: dobrowolność i transparentność, która ułatwia rozliczenia. Przede wszystkim nie można zmuszać uczniów ani rodziców do wpłaty składki na studniówkę, ani wymagać opłat za elementy imprezy, w których dana osoba nie chce uczestniczyć. Zebrane środki powinny być zbierane w przejrzysty sposób, z jasnym wskazaniem celu i terminów rozliczenia. Przy rozliczeniach wskazane są pisemne protokoły, zestawienia kosztów i ewentualne umowy, by uniknąć sporów cywilnych lub zarzutów o niewłaściwe rozdysponowanie środków.
Karolina Praszek-Gołębiewska: „Brak formalnych zasad rozliczeń może prowadzić do konfliktów i ryzyk prawnych, w tym roszczeń na drodze cywilnej.”
RODO a studniówka — odpowiedzialność organizatora danych
W kontekście ochrony danych osobowych warto podkreślić, że organizator zbierający dane uczestników (np. imię, nazwisko, numer telefonu, PESEL) musi zadbać o zgodność z RODO/GDPR. Dane powinny być zbierane wyłącznie do celów związanych z organizacją i bezpieczeństwem imprezy. Zasada minimalizacji danych oznacza, że nie można żądać więcej informacji, niż jest to konieczne.
Karolina Praszek-Gołębiewska: „Jeżeli studniówkę organizuje komitet rodziców działający poza strukturami szkoły, formalnie staje się on administratorem danych osobowych i musi wdrożyć odpowiednie zasady przetwarzania. W praktyce oznacza to m.in. konieczność przygotowania klauzul informacyjnych, określenia celu przetwarzania danych i okresów ich przechowywania.”
Studniówka to piękna tradycja, lecz w praktyce oznacza także wyzwania prawne. Kluczem do ich bezpiecznego i zgodnego z prawem rozwiązania jest zapewnienie dobrowolności wpłat i uczestnictwa, transparentne i formalne rozliczanie środków, jasne ustalenie odpowiedzialności za bezpieczeństwo, a także zgodne z RODO przetwarzanie danych osobowych.
